რატომ შეიძლება EUR/GEL გაიზარდოს, როცა USD/GEL თითქმის არ იცვლება?

ერთი შეხედვით, საქართველოში ევროს კურსი მხოლოდ აქ არსებულ მოთხოვნასა და მიწოდებაზე უნდა იყოს დამოკიდებული. ეს სწორია, მაგრამ არასრული სურათია: EUR/GEL-ის მოძრაობა ხშირად გაცილებით ადრე იწყება ფრანკფურტში, სადაც ევროპის ცენტრალური ბანკი საპროცენტო განაკვეთებზე მსჯელობს, და ვაშინგტონში, სადაც იმავე გადაწყვეტილებას აშშ-ის ფედერალური რეზერვი იღებს.

ამ ორი ცენტრალური ბანკის პოლიტიკის განსხვავება ჯერ EUR/USD-ს ცვლის, შემდეგ კი ეს მოძრაობა EUR/GEL-ში გადმოდის. ამიტომ დოლარის თითქმის უცვლელი კურსი ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ევროც უცვლელი იქნება.

რატომ არის ECB-ის გადაწყვეტილება მნიშვნელოვანი?

ევროპის ცენტრალური ბანკი საპროცენტო განაკვეთს ინფლაციის სამართავად იყენებს. როდესაც ფასები სწრაფად იზრდება, ECB-ს შეუძლია განაკვეთი გაზარდოს ან უკვე მაღალი განაკვეთი უფრო დიდხანს შეინარჩუნოს. გაძვირებული ფული ამცირებს სესხებისა და ხარჯვის ტემპს, რაც დროთა განმავლობაში ინფლაციურ ზეწოლას ასუსტებს.

ამ გადაწყვეტილებას სავალუტო ეფექტიც აქვს. მაღალი განაკვეთები ევროში განთავსებულ დეპოზიტებს, სახელმწიფო ობლიგაციებსა და სხვა ფინანსურ ინსტრუმენტებს შედარებით უფრო მიმზიდველს ხდის. ასეთ აქტივებში ფულის დასაბანდებლად ინვესტორს ხშირად ევროს ყიდვა სჭირდება. ევროზე მოთხოვნის ზრდამ კი მისი გაცვლითი კურსი შეიძლება გააძლიეროს.

ECB-ის 27 აგვისტოს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, განხილულ პერიოდში ბაზარი სექტემბერში განაკვეთის ზრდას თითქმის სრულად აფასებდა. ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ ევროსა და დოლარის მოძრაობა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ევროპისა და აშშ-ის მოკლევადიანი საპროცენტო განაკვეთების სხვაობასთან.

რატომ არის ამ ამბავში Fed-იც მნიშვნელოვანი?

ვალუტის კურსს მხოლოდ ერთი ცენტრალური ბანკის გადაწყვეტილება არ განსაზღვრავს. ბაზარი ყოველთვის ადარებს, რას აკეთებს ECB და რას აკეთებს აშშ-ის ფედერალური რეზერვი.

თუ ECB განაკვეთს ზრდის, მაგრამ Fed უფრო მკაცრ პოლიტიკას ატარებს, დოლარი შეიძლება მაინც უფრო მიმზიდველი დარჩეს. თუ ECB-ის პოლიტიკა შედარებით მკაცრდება, Fed კი განაკვეთის შემცირებას უახლოვდება, ევროს გაძლიერების შესაძლებლობა იზრდება.

მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ მიმდინარე განაკვეთები, არამედ მოლოდინიც. სავალუტო ბაზარი ხშირად დღესვე რეაგირებს გადაწყვეტილებაზე, რომელსაც ცენტრალური ბანკი რამდენიმე კვირის შემდეგ მიიღებს. ამიტომ ერთმა გამოსვლამ, ინფლაციის ახალმა მონაცემმა ან ცენტრალური ბანკის ანგარიშმა EUR/USD-ის მიმართულება რამდენიმე წუთშიც შეიძლება შეცვალოს.

როგორ გადადის EUR/USD-ის მოძრაობა EUR/GEL-ში?

გამარტივებული კავშირი ასეთია:

EUR/GEL ≈ EUR/USD × USD/GEL

თუ ერთი ევრო საერთაშორისო ბაზარზე 1.16 დოლარი ღირს, ხოლო ერთი დოლარი საქართველოში 2.70 ლარია, ევროს საორიენტაციო კურსი იქნება დაახლოებით 1.16 × 2.70 = 3.13 ლარი.

ეს არ ნიშნავს, რომ ბანკის ან ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის კურსი ზუსტად 3.13 იქნება. საბოლოო შეთავაზებაზე მოქმედებს სპრედი, საკომისიო, ადგილობრივი მოთხოვნა-მიწოდება და კონკრეტული ორგანიზაციის მარჟა. თუმცა ეს კავშირი კარგად გვაჩვენებს, საიდან იწყება EUR/GEL-ის მოძრაობა.

სამი პრაქტიკული სცენარი

1. USD/GEL უცვლელია, EUR/USD იზრდება

ევრო დოლართან მყარდება. ასეთ შემთხვევაში EUR/GEL შეიძლება გაიზარდოს, მიუხედავად იმისა, რომ დოლარის კურსი საქართველოში თითქმის არ შეცვლილა.

2. EUR/USD უცვლელია, USD/GEL იზრდება

დოლარი ლართან ძვირდება. რადგან ევროს დოლარში ფასი უცვლელია, EUR/GEL-იც, როგორც წესი, ზემოთ გადაადგილდება.

3. EUR/USD და USD/GEL საპირისპიროდ მოძრაობს

მაგალითად, ევრო დოლართან მყარდება, მაგრამ დოლარი ლართან იაფდება. ასეთ შემთხვევაში ორი მოძრაობა ერთმანეთს ნაწილობრივ ან სრულად აბალანსებს და EUR/GEL შეიძლება თითქმის უცვლელი დარჩეს.

ვისთვის არის ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი?

EUR/GEL-ის მოძრაობის მიზეზების ცოდნა პრაქტიკულია მათთვის, ვისაც ევროპიდან პროდუქცია შემოაქვს, შემოსავალი ან დანაზოგი ევროში აქვს, ევროს სესხს იხდის, ევროპაში სწავლის ან მოგზაურობის ხარჯი აქვს ან კონტრაქტებს ევროს კურსზე აბამს.

მაგალითად, იმპორტიორისთვის მხოლოდ USD/GEL-ის სტაბილურობა საკმარისი დაცვა არ არის. თუ მიმწოდებელი ფასს ევროში ადგენს და EUR/USD იზრდება, პროდუქტის ლარში ღირებულებაც შეიძლება გაიზარდოს.

რას უნდა დავაკვირდეთ?

• EUR/USD-ს — ევროს გლობალურ ძალას დოლართან მიმართებით;
• USD/GEL-ს — დოლარის ადგილობრივ ფასს ლარში;
• ECB-ის პოლიტიკას — ევროზონის განაკვეთისა და ინფლაციის მოლოდინებს;
• Fed-ის პოლიტიკას — დოლარის საპროცენტო გარემოს.

ერთი მაჩვენებელი სრულ სურათს იშვიათად გვაძლევს. მათი ერთად ნახვა კი გვეხმარება გავიგოთ, კურსის ცვლილება ადგილობრივი ფაქტორიდან მოდის თუ საერთაშორისო ბაზრიდან.

მიმდინარე USD/GEL-ისა და EUR/GEL-ის კურსების შედარება შეგიძლიათ AllRates.ge-ზე.

წყაროები: ევროპის ცენტრალური ბანკის 27 აგვისტოს ანგარიში; საფრანგეთის აგვისტოს ინფლაციის წინასწარი მონაცემები.

მასალა საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს ფინანსურ ან საინვესტიციო რჩევას.